Historie Świata>Starożytność>Mezopotamia
Mezopotamia
Najstarsze cywilizacje rozwinęły
się na Bliskim Wschodzie, na terenach obejmujących Mezopotamię i
Egipt. Rozwinęły się one w dorzeczach dużych rzek, i rzekom tym
zawdzięczały swoje istnienie. Mezopotamia położona była w dorzeczu
Eufratu i Tygrysu. Wylewy tych rzek przynoszące żyzny muł przyczyniły
się do tego, że powstające na tym obszarze państwa-miasta miały
charakter rolniczy. Niekorzystnym elementem położenia Mezopotamii
było to, że nie miała ona zabezpieczenia zarówno od strony
pustyń Arabii i Syrii, gór Iranu i Armenii jak i od strony
Azji Mniejszej. Ten fakt wpływał ujemnie na trwałość powstających tam
organizmów państwowych. Pierwsze zorganizowane formy
społeczeństwa istniały w dolnym biegu Eufratu już w VI tysiącleciu
przed naszą erą. Głównym zajęciem ludności tam mieszkającej
było rolnictwo. Kształtująca się władza państwowa dbała o system
irygacyjny, osuszanie bagien, organizację siły zbrojnej. Zaczęły
powstawać świątynie. Proces ten poważniejszych rozmiarów
nabrał w III tysiącleciu przed naszą era. Wówczas pojawili się
na tych terenach Sumerowie - lud, który w decydujący sposób
zaważył na wykształceniu się państwowości i kultury Mezopotamii.
Nazwa Sumerowie pochodzi od terminu Sumer, którym Semici
określali południową Mezopotamię. Wysoka kultura stworzona przez
Sumerów oddziaływała na cały starożytny wschód. Z
okresu tego zachowało się dużo dokumentów, dzięki którym
można dość dokładnie odtworzyć stosunki gospodarcze Sumerów.
Podstawą ich gospodarki było rolnictwo i hodowla bydła. Wiąże się z
tym konieczność rozwoju systemu irygacyjnego. Ciężar budowy i
oczyszczania kanałów spoczywał na chłopach. Kanały ulegały
ciągłemu zamulaniu gliną. Nie wiadomo jakie były zbiory, musiały być
one znaczne skoro dawały utrzymanie licznej ludności miejskiej
żyjącej z nadwyżek produkcji rolnej. Inżynieryjne umiejętności
Sumerów ujawniły się w budownictwie. Rozwinęła się produkcja
cegły. Początkowo do budowy używano cegieł świeżych, później
zaczęto cegły suszyć na słońcu i wypalać. Sumerowie rozwinęli
rzemiosło, wynaleźli koło garncarskie, koło do wozu. Ich wynalazkiem
był prawdopodobnie brąz - stop miedzi i cyny. Sumerowie wynaleźli
także kolorowe szkło oraz doskonalili sztukę złotniczą. Prowadzili
również szeroki handel, sięgający do doliny Indusu. Sumerowie
nie mieli scentralizowanego obejmującego cały obszar, państwa.
Podzieleni byli na miasta - państwa. Rządzili w nich kapłani z
tytułem en lub ensi. Najwyższą władzę miał kapłan-król.
Również w rękach kapłanów znajdowała się władza
administracyjna, wojskowa i sądownicza. Był to ustrój
teokratyczny. Na czele wojska stał naczelnik. Silniejsze
miasta-państwa podbijały mniejsze. Łupy przypadały naczelnikom i
wojownikom. Stanowili oni arystokrację. Szczytem potęgi politycznej
Sumerów był okres panowania I dynastii z Ur ok. 2500 r. p.n.e.
Świetność jednak trwała krótko. Rozpoczęły się walki między
państwami sumeryjskimi, osłabiły one pozycje Sumerów na rzecz
Semitów, nazywanych również Akkadami od nazwy ich
głównego ośrodka. W tym czasie rozpoczął się proces
postępującej semityzacji Sumerów. Życie Sumerów
pozostawało pod przemożnych wpływem religii. Sumerowie wierzyli w
siły przyrody, czczone pod postacią demonów. Początkowo każde
miasto czciło swoje bóstwo. Później wytworzył się cały
panteon bóstw. Budowano ogromne świątynie, przy nich wznoszono
ogromne wieże tzw. Zigguraty. Szczególną czcią otaczali
Sumerowie bóstwa płodności. U Sumerów rozwinęła się
sztuka pisarska. Życie codzienne i rozwijająca się gospodarka
zmuszały do spisywania dokumentów. Powstały epopeje treści o
mitologicznej - poemat o Gilgameszu z zachowaną relacją o potopie.
Sumerom Mezopotamia zawdzięcza pismo klinowe. Mimo wielkich
osiągnięć, wskutek walk toczonych między miastami, Sumerowie ulegali
wpływom Semitów. Okres panowania Semitów nie pozostał
bez wpływu. Na terenach peryferyjnych powstawały nowe ośrodki
polityczne, rodziły się nowe siły. Zaczęły one przenikać na teren
Sumeru, zwanego teraz Sumero-Akkadem i niszczyć go. Zaczęło formować
się państwo asyryjskie koło miasta Assur, do dużego znaczenia doszło
państwo semickie z siedzibą w Mali, Babilon i Elamici. Zwycięzcą walk
toczonych między istniejącymi społecznościami o panowanie w Sumerze
został Hammurabi, król Babilonu. Kilkadziesiąt lat panowania
(1728-1686) poświęcił on na walkę z Elamitami, Asyrią i państwem
Mari. Prawie cała Mezopotamia została włączona do jego monarchii, zaś
stolica państwa Babilon stał się centrum kulturalnym i gospodarczym
wschodu. Hammurabi scentralizował państwo, likwidując ponad
tysiącletnie rozbicie kraju. Wyrazem zmiany sytuacji politycznej był
fakt wysunięcia się na pierwszy plan nowej stolicy, Babilonu. Semicki
bóg Babilonu Marduk wyparł bogów sumeryjskich.
Elementem jednoczącym kraj miała być kodyfikacja istniejącego w
różnych miastach Sumeru prawa zwyczajowego. Powstanie
scentralizowanego państwa ożywiło gospodarkę babilońską. Obok
wielkiej własności ziemskiej istniała własność królewska. Z
własności królewskiej parcele przeznaczane były dla
pracowników administracji królewskiej. Część tych ziem
wydzierżawiono chłopom za daninę. Hammurabi stosował kolonizację
wojskową tzn. w zamian za ziemię chłop był zobowiązany do służby
wojskowej. Mimo wielkiej potęgi, państwo Hammurabiego wykazywało
pewne oznaki słabości. Przyczyną słabości państwa była być może
pogarszająca się sytuacja ekonomiczna chłopów. W drugiej
połowie II tysiąclecia usamodzielniła się Asyria, oraz południowa
Babilonia tzw. Kraj nadmorski. Władcy Babilonu musieli toczyć walki z
plemionami z gór Iranu szukającymi łupów w bogatych
miastach babilońskich. Decydujący cios państwu babilońskiemu zadała
wielka wyprawa, którą podjął król państwa Hetytów
w Azji Mniejszej. Państwo Babilon zostało zdobyte i złupione, w
niedługim czasie przeszło pod panowanie plemienia Kasytów.
(źródło:
http://www.historia.net.pl/modules.php?op=modload&name=Subjects&file=index&req=viewpage&pageid=1)
Mezopotamia
Mezopotamia to egzotyczny kraj. Zajmuje teren dzisiejszego Iraku i Iranu. Poza Grecją wytwarzali swoje standardy kultury. Sama nazwa Mezopotamia oznacza międzyrzecze, gdyż jak większość pierwszych cywilizacji rozwinęła się w dolinach wielkich rzek. Cywilizację tą cechowała otwartość, brak naturalnych granic przez co stawała się często obiektem ataków i najazdów
Historia Mezopotamii
Cywilizacja mezopotamska rozwinęła sie (powstała) nad Tygrysem i Eufratem w IV tysiącleciu pne (jest więc starsza od Egiptu). 4000 lat pne pojawili się w Mezopotamii Sumerowie, tworząc pierwsze państwa miasta. Stolicą i najważniejszym ośrodkiem był Ur (miejsce narodzin Abrahama). Innymi ważnymi miastami były: Uruk, Kisz, Lagasz. Udoskonalili system gospodarczy. Mezopotamia Sumerów były to państwa miasta rządzone przez kapłanów (teokracja). W roku 2400 pne na południe najechali Akkadowie. Ich jurysdykcja skończyła się 100 lat później. Około roku 2000 pne Sumerów zwyciężyli Amoryci. Stworzyli oni jedno państwo, Babilonię, którego stolicą był Babilon. Około roku 1770 pne na tronie Mezopotamii zasiadł Hammurabi. Opracował on bardzo ostry kodeks, tzw. kodeks Hammurabiego (oko za oko, ząb za ząb). Hammurabi był władcą despotycznym (absolutnym) lecz z dobrze rozwiniętym systemem administracyjnym. Po śmierci władcy stolica podupada. Około 1500 pne do Babilonii docierają Indoeuropejczycy. Tworzy się kilka mniejszych państewek, między innymi Asyria.
Osiągnięcia Mezopotamii
Sumerowie wynaleźli: koło od wozu,
koło garncarskie, ceramikę. Budowali wodociągi i domy z cegieł.
Budowali oni również kompleksy
militarno-spichlerzowe-świątynne (mogły one pełnić również
funcje ratusza, które nazywały się zikkurat. Budowla ta była w
kształcie piramidy po której schodził bóg (Marduk).
Sumerowie posługiwali się również pismem piktograficznym,
które później przerodziło się w pismo klinowe.
Wytapiali oni również brąz ze stopu miedzi i cynku. Dzięki
obserwacjom zauwarzono cykliczność przyrody oraz dzięki zaawansowanej
astronomii w prowadzono kalendarz, gdzie rok dzielił się na 12
miesięcy i miał 354 dni (co jakiś czas dodawano kilka dni aby
wyrównać rzeczywisty bilans. Bardzo mocno rozwinął się również
handel (sięgał aż do Indusu) na którego potrzeby ujednolicono
system miar i wag, który był oparty na systemie 60-owym).
1
talent (około 30kg) = 60 min
1 mina = 60 szekli
(źródło: http://www.antyk.terramail.pl/strony/mezopotamia.html)